شهرستان گرمی

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان گرمی: رحمان داداشی

شماره تماس: 32641115-045

شهرستان گرمی یکی از شهرستان های شمالی استان و به عنوان جنوبی ترین شهرستان ناحیه مغان با مساحت 2/1725 کیلومترمربع و سهمی معادل 33 درصد از مساحت ناحیه مغان را شامل می شود. شهر گرمی به عنوان مرکز شهرستان در فاصله 120 کیلومتری شهر اردبیل (مرکز استان) قرار داشته و حدود 33 درصد از کل مساحت (وسعت) دشت مغان و 6/9 درصد از کل وسعت استان اردبیل را شامل می شود که از شمال به شهرستان های بیله سوار و پارس آباد و از جنوب به شهرستان مشگین شهر و از شرق به جمهوری آذربایجان و از غرب به شهرستان کلیبر از توابع استان آذربایجان شرقی متصل می باشد.


این شهرستان مرتفع ترین ناحیه مغان به شمار آمده و گرمی چای، برزندچای، دیزه رود، ساری قمیش، دره رود و بالهارود از مهم ترین جریانات رودخانه ای این شهرستان می باشند.

شهرستان گرمی شامل 2 شهر، 3 بخش، 9 دهستان، 333 آبادی دارای سکنه و 24 آبادی خالی از سکنه بوده و بر اساس آمار سال 1390 جمعیت شهرستان مغان (گرمی) 84267 نفر است.


وضعیت اقلیمی شهرستان
منطقه مغان ( گرمی ) به علت شرایط توپوگرافیک خاص، آب و هوایی متفاوت با سایر مناطق آذربایجان و حتی نواحی جنوب خود دارد و از نظر اقلیمی دارای شرایط اقلیمی و آب و هوای مدیترانه­ای است.
 
وزش بادهای موسمی به نام باد خزری (خزریئلی) که از طرف دریای خزر می­آید درجه ی برودت را تا حد زیادی بالا می­برد. فاصله منطقه مغان (گرمی) با دریای خزر حدود80 الی90 کیلومتر است اما به طور کلی با توجه به تقسیم بندی اقلیمی می توان این منطقه را نیمه خشک به حساب آورد زیرا میزان بارندگی سالانه این منطقه کمتر از 500 میلی متر است .هوا در تابستان گرم و مرطوب بوده و زمستان معتدل و ملایمی دارد. زمستان ها معمولاً همراه با باد خشک سرد و یخبندان و مه همراه است.
معرفی مناطق تحت مدیریت
 

منطقه شکار ممنوع نوار مرزی: از جمله گونه های جانوری مهم این مناطق می توان به قرقاول، کبک، عقاب طلایی،گربه جنگلی، گراز، گرگ و روباه را نام برد.


منطقه شکار ممنوع دمولی(بخشی از منطقه شکار ممنوع گندیمن): ازجمله گونه های مهم این مناطق می توان به قرقاول ، کبک، گربه جنگلی ،خرس قهوه ای اشاره کرد.
 

 


پوشش گیاهی مرتعی:
با توجه به تغییرات ارتفاع و تغییرات میزان بارش و دیگر پارامارهای اقلیمی، ترکیب گیاهی متنوعی در مراتع شهرستان به وجود آمده است. به طور کلی دو تیپ پوشش گیاهی در منطقه وجود دارد: تیپ ایرانی - تورانی و تیپ اروپا - سیبری (آلپی)

از مهم ترین گونه های گیاهی مرتعی می توان به انواع گون، بابونه، جو دوسر، گل گندم، شاه تره، شیرین بیان، نعنا، یونجه و درمنه اشاره کرد.

 

 
تالاب گیلارلو
 
تالاب سد گیلارلو در 5 کیلومتری شمال غرب شهر گرمی واقع شده است. وسعت منطقه 117 هکتار و ارتفاع آن 677 متر از سطح آبهای آزاد است. بیشترین عمق تالاب تا تراز نرمال سد 2/21 متر می باشد. آب این تالاب از رودخانه های برزند چای و دیزج چای تأمین می شود و بقیه آب آن از طریق بارش برف و باران تأمین می شود. این تالاب جزء حوضه آبریز رودخانه دیزج می باشد.
تالاب گیلارلو در حوضه آبریز رودخانه دیزج چای یکی از زیر حوضه های رودخانه بلغارچای واقع شده است.این حوضه با مساحتی درحدود 133 کیلومتر مربع در غرب شهر گرمی قرار گر فته است. حوضه آبریز رودخانه دیزج چای حدود 8 درصد از کل مساحت حوضه آبریز بلغارچای را تشکیل می دهد. و دارای 5 زیر حوضه و یا واحد هیدرولوژیکی مستقل می باشد.
این رودخانه از ارتفاعات جنوبی شهرستان گرمی سرچشمه گرفته و به رود ساری قمیش می ریزد. این رودخانه که یک رودخانه فصلی است پس از دریافت آب چند رودخانه کوچک فصلی دیگر در حوالی قشلاق قاطریوران علیا وارد رودخانه ساری قمیش می گردد.

چشم‌انداز
سرزمین های واقع در حوضه آبریز تالاب گیلارلو که در شهرستان گرمی قرار گرفته اند به طور کلی دارای چشم اندازی سرسبز و پوشیده از مزارع و باغات هستند که منظره ای زیبا و آرامش بخش را به نمایش میگذارند. در فصل بهار بخش های وسیعی از دامنه ارتفاعات پوشیده از دیم زارها و مراتع طبیعی است که چشم انداز زیبا و مناظر دل نشینی را ایجاد میکنند. غالب چشم اندازهای مناطق واقع در شهرستان گرمی نیز به همین شکل هستند.اما در بخش هایی از حوضه با اینکه چشم اندازهای قابل توجهی را به صورت گسسته و پراکنده می توان مشاهده کرد، ولی سطح حوضه اکثراً با مراتعی پوشیده شده است که به دلیل بارندگی کمتر دارای پوشش گیاهی عموماً ضعیف تر و با تراکم کمتر هستند. تابش و انعکاس نور آفتاب بر سطح صاف آب تالاب گیلارلو در سحرگاهان و مواقع غروب چشم اندازی زیبا را ایجاد می کند که بسیار دیدنی است.


پوشش گیاهی:
در حالت کلی در این زیستگاه تالابی که در واقع سد مخزنی با هسته رسی است، انتظار وجود پوشش گیاهی غنی نمی رود. با این وجود در بازدیدهای میدانی در فصول مختلف، گیاهانی مانند گز که بصورت درختچه هایی در اطراف تالاب پوشش هایی را به وجود آوردند و محیط مناسب برای زادآوری و تکثیر پرندگان هستند دیده می شود. همچنین گیاهان مرتعی مانند مَرغ، خشخاش، بابونه، خار شتر و شیرین بیان در اطراف دریاچه دیده می شوند. 

گونه های جانوری
به دلیل فنس کشی شدن اطراف دریاچه و کاربری کشاورزی زمین های اطراف تالاب، بیشتر گونه های جانوری مشاهده شده پرندگان آبزی و کنار آبزی هستند. با این حال برخی دیگر از گونه های جانوری را می توان در اطراف تالاب مشاهده کرد.
پستانداران:
الف)راسته جوندگان (( Rodentia
از راسته جوندگان در منطقه معرفی شده تعداد 3 گونه متعلق به 3 خانواده شناسایی گردیده است.
·        خانواده موش‌ها(Muridae).
·        خانواده تشی ها(Hystricidae).
·        خانواده دوپاها(Dipodidae).
 
ب)راسته خرگوشها (Lagomorpha)
این راسته در ایران دارای دو خانواده و دو گونه می‌باشد که در منطقه مطالعاتی فقط یک گونه از خانواده خرگوش ها مشاهده می‌گردد.

ج)
راسته گوشت‌خواران  Carnivora)).
در اطراف منطقه معرفی شده تعداد 3 گونه متعلق به 1خانواده مشاهده و گزارش شده است. خانواده‌های شناسایی شده عبارتند از:
·   خانواده سگ سانان(Canidae)از این خانواده گرگ، روباه، و شغال در اطراف دریاچه مشاهده شده است.
پرندگان:
انواع مختلف پرنده در این تالاب زندگی می کنند که بعضی بومی و کنار ابزی و گونه های دیگری نیز آبزی هستند. از این گونه ها می توان به کشیم بزرگ و کوچک، چنگر، اردک سرسبز، اردک سرحنایی، اردک سیاه کاکل، باکلان، یلوه آبی، بوتیمار کوچک، خوتکا و اگرت بزرگ اشاره کرد. 





خزندگان و دوزیستان:
انواع مختلفی از خزندگان و دوزیستان در این تالاب زندگی می کنند، از جمله مار آبی، قورباغه، وزغ و لاک پشت.

 
مخاطرات و عوامل تهدیدکننده تالاب:
اجرای طرح تفریحی، توریستی و گردشگری در محدوده تالاب، شکار پرندگان در زمستان و تخریب و تبدیل علفزارهای طبیعی منطقه به ویژه درحاشیه تالاب به زمین های کشاورزی و فعالیت های آبزی پروری از عمده عوامل تهدیدکننده تالاب محسوب می شوند. از عوامل دیگر می توان چرای دام های اهلی، ورود گونه های پرورشی آبزیان و صید ماهیان را نام برد.

 
دلایل اهمیت و حساسیت تالاب:
این تالاب برای طیف وسیعی از پرندگان مهاجر آبزی زمستان گذران و جوجه آور اهمیت بسیار زیادی دارد. چرای دام ها از گیاهان حاشیه ای و کشت محصولات کشاورزی نظیر گندم در اراضی اطراف تالاب از دیگر فعالیت های اقتصادی اجتماعی در منطقه می باشد. سایر ارزش های غیرمستقیم این تالاب عبارتند از پتانسیل بالای گردشگری و طبیعت گردی و کنترل سیلاب ها.


 
محیط زیست انسانی
از جمله مشکلات موجود در این حوزه می توان به محل دفن نامناسب زباله گرمی و عدم توجه صاحبان صنایع نسبت به کنترل پساب (به ویژه در کشتارگاه ها) اشاره کرد.

از اقدامات به عمل آمده در این حوزه نیز می توان به تشکیل کارگروه مدیریت پسماند و فرهنگ سازی در این زمینه اشاره کرد.
بيشتر