.
موزه تنوع زیستی استان
موزه تنوع زیستی استان قزوین

تعریف موزه:

موزه مکانی است که در آنجا اشیاء و مواد مربوط به انسان و طبیعت جمع آوری، مطالعه و نگهداری شده سپس با هدف آموزش، انتشار اطلاعات و سرگرمی در معرض عموم قرار می گیرد.

انواع موزه:

  1. هنری   2- تاریخی  3- علوم     4- موزه های تخصصی

موزه های تاریخ طبیعی:

تعریف موزه تاریخ طبیعی:

موزه تاریخ طبیعی موسسه ای است علمی و آموزشی برای بررسی و بیان روند تکامل حیات، جهت آگاهی و هر آنچه در این رابطه موثر بوده است.

نمایشگاه تاریخ طبیعی:

نمایشگاه تاریخ طبیعی در واقع قسمت مهمی از موزه تاریخ طبیعی بوده و مکان های مناسبی جهت نمایش گونه های جانوری، گیاهی، سنگ و فسیل که در طی زمان های مختبف جمع آوری، شناسایی و مورد بررسی قرار گرفته و با هدف آموزش، حفظ تنوع زیستی، انتشار اطلاعات و سرگرمی در معرض دید عموم قرار می گیرد.

موزه تنوع زیستی یا نمایشگاه تاریخ طبیعی شهرمحمدیه:

بمنظور حفظ سوابق و ذخایر گیاهی و جانوری، تحقیق، توسعه زیست محیطی و همچنین انتقال اطلاعات، آگاهی، آموزش و تفریح عموم مردم و همچنین شناساندن هر چه بیشتر محیط طبیعی و حفظ این امانت برای آیندگان، اداره کل حفاظت محیط زیست قزوین با همکاری شهرداری محمدیه بمنظور ایجاد نمایشگاه تخصصی گونه های جانوری استان در دی ماه سال 1387 طراحی و اجرای موزه تنوع زیستی در شهر محمدیه اقدام نمود. که در حال حاضر به عنوان تنها نمایشگاه تاریخ طبیعی استان، پذیرای علاقه مندان می باشد.

بخش هاش اصلی موزه تنوع زیستی:

  1. سالن ورودی
  1. سالن اصلی
  1. سالن آموزشی

سالن ورودی:

سالن ورودی به وسعت 70 مترمربع که شامل یک غرفه با حجم 110 مترمکعب بطور یکدست نمای غروب یکی از زیستگاه های کوهستانی استان که در آن گونه های وحشی پستاندار شاخص استان نظیر پلنگ، خرس قهوه ای، گراز، گربه جنگلی به نمایش گذاشته شده است.

ترکیب پس زمینه با زیستگاه طراحی شده و استقرار گونه ها در غرفه منجر به خلق منظر زیبایی شده است.

سالن اصلی:

سالن اصلی با وسعت 215 مترمربع و شامل 18 غرفه، ترکیبی از نقاشی و دیاروما و سه بخش ویترین نمایشی است.

این سالن کاملا با الهام از طبیعت استان قزوین و زیستگاه های طبیعی جانوران همراه با نمونه های جانوری، گیاهی، اسکلت، هدمانت، پنل و سنگ طراحی شده است.

***لازم به یاد آوریست بعضی تصاویر زیر به دو شکل ارایه شده است بطوریکه تصویر ابتدایی هر بخش تصاویر واقعی در طبیعت و تصویر ثانویه مربوط به نقاشی تصویر واقعی بهمراه جانوران شاخص همان منطقه در پس زمینه ویترین ها می باشد.

الف- زیستگاه های کوهستانی:

بیشترین فضای اشغال شده در سالن اصلی مربوط به نماهای کوهستانی است بطوریکه 11 دیارومای کوهستانی و صخره ای در سالن در معرض دید قرار گرفته است که از این تعداد 8 دیاروما خاص زیستگاه های کوهستانی استان قزوین بوده که به شرح ذیل نمایش داده می شود.

  1. نمای صخره ای- دربند کلج:

این نما مربوط به بخش طارم سفلی و جنوب روستای کلج است. هما نماد تنوع زیستی استان قزوین در این دربند جوجه‌آوری دارد. این زیستگاه جایگاه مناسب گونه هایی نظیر پلنگ، خرس قهوه ای، بز وحشی و انواع پرندگان از خانواده شکاری هاست.

  1. نمای کوهستانی- ارتفاعات ویار:

این نما مربوط به شمال ویار از بخش رودبار شهرستان بوده که جامعه درختان ارس(یکی از 4 گونه بومی سوزنی برگ ایران) دارای پراکنش مطلوبی در این منطقه است.

  1. نمای کوهستانی- ارتفاعات تسکین:

تسکین در 27 کیلومتری شمال شهر قزوین واقع شده است. این کوه به همراه ارتفاعات فطر، سفیدکوه و عرشه‌کوه دارای پوشش گیاهی بسیار مناسب مرتعی، بوته زار و درختچه ای بوده که در کنار منابع آبی زمینه حضور پرندگانی نظیر کبک معمولی

و انواع پرندگان خانواده گنجشک سانان را فراهم نموده است.

  1. نمای صخره ای- اندج:

صخره های برافراشته اندج بدلیل ساختار منحصر به فرد از دیدنی  های توریستی استان محسوب می شود. این صخره در غرب قلعه تاریخی حسن صباح واقع شده است. بز وحشی، خرس قهوه ای، گرگ، گراز از گونه های بارز پستاندار و عقاب طلایی، سارگپه و انواع چرخ ریسک ها از پرندگان این منطقه محسوب می شوند.

  1. نمای کوهستانی- ارتفاعات غربی آوج(غار قلعه)

ارتفاعات جنوبی روستای قلعه- آوج شامل غار منحصربفرد قلعه و چشمه پرآب قلعه، منطقه است زیبا که علاوه بر جاذبه های گردشگری از محل های جوجه آوری پرندگان راسته شاهین سانان، گنجشک سانان و کلاغ نوک سرخ است.

  1. نمای کوهستانی- انگول

کوه انگول در 27 کیلومتری شمال غرب شهر قزوین به غار یخی شهرت یافته است. تیره کبوتریان، کوکویان و توکایان غالب پرندگان منطقه مذکور را تشکیل می دهند. همپنین در ضلع شمالی کوه انگول، غار ولی در اراضی روستای گشنه رود واقع شده است.

  1. نمای کوهستانی اربدیان:

کوه اربدیان در 30 کیلومتری شمال شهر قزوین از زیستگاه های مناسب پرندگانی نظیر، سبز قبا، زنبور خوار بوده و در فصل بهار با رویش شقایق های وحشی، منطقه چهره ای متمایز از سایر مناطق به خود می گیرد.

  1. نمای صخره ای- بزکش الموت

صخره ای برافراشته و زیبای بزکش از مناطق دیدنی استان در بخش الموت است. شیب عمود بر زمین صخره ها و ارتفاعات بسیار بلند آن حتی عبور بزهای وحشی در دل صخره ها را غیرممکن کرده که به صخره های بزکش معروف شده است. دال از جمله پرندگانی است که در این ارتفاعات مشاهده می شود.

ب- زیستگاه های دشتی و تالابی

در این بخش 4 دیاروما نشان دهنده محدوده های تالابی استان است که بشرح زیر آمده است.

  1. زیستگاه تالابی- رودخانه شهرآباد (حوزه رودشور)

رودخانه شهرآباد که نمای آن در غرفه کاملا مشهود است در دشت ا... آباد در جنوب شهرستان آبیک جاری است. این رود دارای جریان کند و آب شور بوده و از زیستگاه های مهم و محل جوجه آوری پرندگان کنارآبزی استان بشمار می رود. محدودهن دشتی ا... آباد تنها زیستگاه پرنده مهاجر حمایت شده(هوبره) محسوب می شود که در مجاورت زیستگاه مذکور قرار دارد. از پرندگان منطقه می توان به خروس کولی، سلیم طلایی، چاخ لق اشاره کرد.

  1. زیستگاه تالابی- دریاچه کوهستانی اوان:

دریاچه اوان که دو دیاروما در سالن اصلی به آن اختصاص داده شده است از معدود دریاچه های کوهستانی کشور به شمار می رود که در 85 کیلومتری شمال شهر قزوین و در ارتفاع 1780 متری از سطح آب های آزاد قرار دارد. این دریاچه به وسعت 8 هکتار و بیشترین عمق آن حدود 4/7 متر و آب آن از چشمه های جوشان زیر دریاچه تامین می شود. از جاذبه های طبیعی استان بشمار رفته و سالانه پذیرای انواع پرندگان مهاجر آبزی و کنارآبزی است. در کنار پرندگان، ماهیانی نظیر اردک ماهی، کپور معمولی، کاراس در لابلای گیاهان آبزی متراکم دریاچه زندگی می نمایند. رکورد صید کپور 29 کیلویی در این دریاچه به ثبت رسیده است.

  1. زیستگاه تالابی(رودخانه ای)- دو آب شیرکوه:

ترکیب نقاشی و دیاروما بدلیل نوع کار و ترکیب صخره و آب، نمای زیبا به ویترین داده است. دوآب، از اتصال دو رود الموت و طالقان رود در منطقه شیرکوه تشکیل دهنده پرآب ترین رود قزوین یعنی شاهرود می باشد. در این رود علاوه بر مشاهده بیشترین تنوع گونه ای ماهی شاهد حضور پرندگان کنارآبزی در علفزارهای حاشیه رودخانه و پرندگان شکاری در مناطق اطراف هستیم.

ج- زیستگاه تپه ماهوری:

در سالن اصلی، یک زیستگاه تپه ماهوری که مربوط به تنها منطقه حفاظت شده استان می باشد به نمایش گذاشته شده است.

زیستگاه تپه ماهوری- منطقه حفاظت شده باشگل:

ویترین، نمایی از منطقه حفاظت شده باشگل را نشان می دهد منطقه حفاظت شده باشگل با وسعت 25198 هکتار در غرب استان و در 4کیلومتری غرب شهر تاکستان واقع است. توپوگرافی تپه ماهوری و بعضا دشتی، پوشش گیاهی مناسب و ضریب امنیتی بالای منطقه، زمینه زیست پستاندارن شاخص، نظیر قوچ‌و‌میش ارمنی و آهو را فراهم نموده است. با قرقره شکم سیاه، چکچک پشت سفید و چکچک دشتی و چکاوک آسمانی اکثر فصول سال در منطقه مشاهده می شوند.

بخش مرکزی سالن اصلی:

در این بخش شاهد ویترین با دیوروماسازی منحصربفرد در چهارسو هستیم که ضلع جنوبی ویترین، نمایی از پرندگان مهاجر بر روی نقشه ایران(در مرکز) به نمایش در آمده است. در اضلاع غربی و شرقی نمای صخره ای با پوشش گیاهی متناسب با محیط، کارشده که راسته شاهین سانان در این دو محیط به شکل زیبایی طراحی و جانمایی شده است. بخش شمالی مربوط به صخره بزکش با نمای برفی است در حالیکه دالی بزرگ بر فراز آسمان می باشد، دال دیگر بر استخوان های لاشه بز وحشی نشسته است.

 ویترین گونه های شب پرواز:

جهت نمایش گونه های شب پرواز نظیر انواع جغد و شبگرد، ویترینی با دیورامای خاص در نظر گرفته شده است. نورپردازی متناسب با زیستگاه حیوان، جلوه ای خاص به ویترین مذکور داده است.

ویترین نمایش گونه ها:

در سالن اصلی شاهد ویترین هایی هستیم که گنجایش جاسازی دهها قطعه پرنده، پستاندار و اسکلت وسنگ را در خود دارا می باشد کشوهای تعریف شده در قسمت زیرین ویترین امکان ذخیره اطلاعات نمونه های موجود در ویترین را برای استفاده مراجعین علی الخصوص دانش‌آموزان و دانشجویان فراهم نموده است که تکمیل ویترین ها در سنوات آینده به جمع‌آوری گونه های تلف شده و تاکسیدرمی آنها مستلزم زمان می باشد.

بازدید علاقمندان از موزه شهر محمدیه:

این موزه 30 کیلومتری شرق شهر قزوین در مجاورت آزاد راه تهران قزوین و در کمربندی غربی مجاور کتابخانه مرکزی شهر محمدیه (زیبا شهر ) واقع شده و بازدید در ساعات اداری امکان پذیر است.

* * * حمایت از کالای ایرانی * * *